درآمد ایرانخودرو بالا رفت، اما تولید و فروش سقوط کرد
در ادامه، گزارش روزنامه خراسان درباره وضعیت مالی و تولیدی ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در ششماهه نخست امسال را میخوانید.
در سالهای اخیر، یکی از مهمترین استدلالها برای توضیح مشکلات صنعت خودرو، قیمتگذاری دستوری بوده است. طرفداران این دیدگاه معتقدند تعیین قیمت توسط دولت، ریشه اصلی زیان خودروسازان است و آزادسازی قیمتها میتواند به افزایش تولید و پایان زیاندهی منجر شود.
بر همین اساس، از زمستان سال گذشته تاکنون مجوزهای متعددی برای افزایش قیمت خودرو صادر شده است. ایرانخودرو نیز در تازهترین اقدام، بار دیگر خواستار افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمت محصولات خود شده است. با این حال، صورتهای مالی ششماهه منتشرشده در سامانه کدال نشان میدهد که مسئله صنعت خودرو پیچیدهتر از آن است که تنها با تغییر قیمتها حل شود.
آمارهای رسمی حاکی از آن است که افزایش نرخ فروش، درآمد اسمی ایرانخودرو را بالا برده و حتی سود عملیاتی محدودی برای شرکت به همراه داشته است. اما این تغییرات به افزایش تولید منجر نشده و زیان خالص نیز همچنان ادامه دارد. از طرف دیگر، هزینههای مالی و تعهدات معوق بخش زیادی از دستاورد مالی شرکت را از بین بردهاند.
درآمد ۵۵ درصد بیشتر شد؛ تولید ۲۲ درصد کاهش یافت
برای بررسی عملکرد ایرانخودرو، مقایسه درآمد عملیاتی با تعداد خودروهای تولیدشده تصویر روشنی از شرایط شرکت ارائه میدهد. طبق اطلاعات ثبتشده در کدال، درآمد عملیاتی شرکت اصلی ایرانخودرو در نیمه نخست امسال از حدود ۲۱۲ هزار میلیارد تومان به بیش از ۳۲۸ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم از رشد تقریباً ۵۵ درصدی درآمد حکایت دارد.
اما افزایش درآمد به معنای فعالیت بیشتر کارخانهها یا تحویل خودروهای بیشتر به مشتریان نبوده است.
آمار تولید نشان میدهد تعداد خودروهای ساختهشده ایرانخودرو از ۲۶۳ هزار دستگاه در ششماهه نخست سال گذشته به ۲۰۵ هزار دستگاه در مدت مشابه امسال رسیده است. به این ترتیب، تیراژ تولید شرکت حدود ۲۲ درصد کاهش یافته است.
عملکرد بخش فروش نیز شرایط مشابهی دارد. ایرانخودرو در نیمه نخست سال گذشته ۲۵۳ هزار دستگاه خودرو فروخته بود، اما این میزان در ششماهه امسال به حدود ۱۹۳ هزار دستگاه رسیده که کاهش ۲۴ درصدی را نشان میدهد.
نکته مهم دیگر در صورتهای مالی شرکت، توضیح مربوط به افزایش ۵۸ درصدی مبلغ فروش داخلی است. طبق این اسناد، رشد مذکور عمدتاً به دلیل تغییر نرخ فروش محصولات اتفاق افتاده است.
بنابراین، افزایش درآمد ایرانخودرو بیش از آنکه نتیجه رشد تولید، افزایش عرضه یا بهبود بهرهوری باشد، از افزایش قیمت محصولات ناشی شده است. این شرکت در شرایطی درآمد ریالی بیشتری به دست آورده که تعداد خودروهای تولیدی و فروختهشده آن کاهش پیدا کرده است.
سود عملیاتی محدود در کنار ادامه زیان خالص
در نگاه اول، بخشی از صورتهای مالی ایرانخودرو میتواند امیدوارکننده به نظر برسد. این شرکت که در نیمه نخست سال گذشته حدود ۱۰.۵ هزار میلیارد تومان زیان عملیاتی ثبت کرده بود، در ششماهه امسال به سود عملیاتی حدود ۹۰۹ میلیارد تومانی رسیده است.
ممکن است این تغییر بهعنوان نشانهای از تأثیر مثبت افزایش قیمتها بر وضعیت مالی خودروساز تفسیر شود؛ اما بررسی سایر ارقام نشان میدهد که شرایط همچنان مطلوب نیست. ایرانخودرو در همین دوره ششماهه حدود ۷.۹ هزار میلیارد تومان زیان خالص داشته است.
از طرف دیگر، ترکیب درآمدهای شرکت نیز پرسشهای مهمی درباره ماهیت سود عملیاتی ایجاد میکند. در صورتهای مالی ایرانخودرو، ردیفی با عنوان «سود فروش مواد اولیه» وجود دارد که مبلغ آن به ۹.۶ هزار میلیارد تومان میرسد.
این درآمد عمدتاً از فروش مواد و قطعات به شرکت ساپکو و دیگر مجموعههای وابسته به ایرانخودرو حاصل شده است. به بیان دیگر، مبلغ سود حاصل از فروش مواد اولیه بهتنهایی بیش از ۱۰ برابر کل سود عملیاتی ۹۰۹ میلیارد تومانی شرکت است.
اگر این معاملات درونگروهی و درآمدهای غیرعملیاتی را از محاسبات کنار بگذاریم، وضعیت فعالیت اصلی شرکت چندان امیدوارکننده نخواهد بود. چرخه تولید خودرو همچنان با مشکلات مالی روبهرو است و حتی در سطح عملیاتی نیز نشانههایی از زیاندهی دیده میشود.
یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر این وضعیت، استفاده نکردن کامل از ظرفیت کارخانههاست. نرخ بهرهبرداری از خطوط تولید ایرانخودرو به حدود ۷۱ درصد ظرفیت اسمی رسیده و هزینه مربوط به ظرفیت خالی و استفادهنشده از خطوط تولید، بیش از ۶.۳ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
هزینههای مالی سنگین، سود ایرانخودرو را میبلعند
بدهیهای انباشته و هزینه تأمین مالی، یکی دیگر از مشکلات جدی ایرانخودرو محسوب میشوند. براساس اطلاعات منتشرشده، مجموع بدهیهای این شرکت تا پایان شهریور امسال با رشد ۳۲ درصدی از ۳۷۰ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
بخش قابلتوجهی از این بدهیها به قراردادهای پیشفروش خودرو مربوط میشود. بدهی ایرانخودرو از این محل به حدود ۱۴۳ هزار میلیارد تومان رسیده و شرکت در مجموع باید بیش از ۱۶۴ هزار دستگاه خودرو را به خریداران تحویل دهد.
با این حال، بیش از ۵۶ هزار دستگاه از تعهدات شرکت سررسید شده، اما هنوز به مشتریان تحویل داده نشده است. این موضوع علاوه بر ایجاد نارضایتی خریداران، فشار مالی بیشتری بر شرکت وارد میکند.
در همین مدت، هزینههای مالی ایرانخودرو نیز افزایش چشمگیری داشته است. این هزینهها با رشد ۱۶۳ درصدی به حدود ۱۳.۳ هزار میلیارد تومان رسیدهاند و بخش عمده آنها به سود تسهیلات بانکی و سود مشارکت مربوط به خودروهای پیشفروششده اختصاص دارد.
برای درک بهتر ابعاد این مسئله باید به سود ناخالص شرکت توجه کرد. ایرانخودرو در ششماهه نخست امسال حدود ۱۴.۸ هزار میلیارد تومان سود ناخالص داشته است. بنابراین، هزینههای مالی ۱۳.۳ هزار میلیارد تومانی تقریباً معادل ۹۰ درصد سود ناخالص شرکت هستند.
به این ترتیب، بخش عمده سود ایجادشده پیش از رسیدن به مرحله سود خالص، صرف پرداخت هزینههای مالی میشود. در چنین شرایطی، افزایش دوباره قیمت خودروها نیز لزوماً نمیتواند مشکل را برطرف کند؛ زیرا هزینه سنگین تسهیلات و تعهدات عقبافتاده همچنان بخش زیادی از منابع شرکت را مصرف خواهد کرد.
سایپا و پارسخودرو هم با افزایش قیمت از بحران خارج نشدند
برای بررسی دقیقتر مشکلات صنعت خودرو، باید عملکرد دو خودروساز دیگر کشور، یعنی سایپا و پارسخودرو را نیز در نظر گرفت. صورتهای مالی این دو شرکت نشان میدهد که افزایش قیمت محصولات بهتنهایی نتوانسته مانع تشدید مشکلات مالی آنها شود.
سایپا در نیمه نخست امسال، با وجود افزایش قیمت برخی محصولات، کاهش ۲۶ درصدی درآمد عملیاتی را تجربه کرده است. درآمد این شرکت در این دوره به حدود ۳۶.۴ هزار میلیارد تومان رسیده و در نهایت زیان عملیاتی سنگین ۲۷ هزار میلیارد تومانی برای آن ثبت شده است.
وضعیت پارسخودرو نیز بهتر نیست. درآمد عملیاتی این شرکت در ششماهه نخست امسال ۴۴ درصد کاهش یافته و زیان خالص آن به حدود ۹.۱ هزار میلیارد تومان رسیده است.
وقتی مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی، بدهی به قطعهسازان، محدودیتهای ارزی و ناکارآمدی خطوط تولید باعث کاهش تیراژ میشوند، افزایش قیمت کارخانهای نیز ممکن است برای جبران هزینههای سربار و قطعات گرانشده کافی نباشد.
عملکرد سایپا و پارسخودرو نشان میدهد که افزایش قیمت بدون تداوم تولید و عرضه، راهکار مطمئنی برای خروج از زیان نیست و حتی میتواند فشار مالی شرکتها را بیشتر کند.
افزایش قیمت خودرو؛ راهحل یا تکرار یک چرخه پرهزینه؟
ایرانخودرو مدعی است که در ششماهه نخست امسال به دلیل قیمتگذاری تکلیفی با ۱۸.۷ هزار میلیارد تومان زیان مواجه شده است. این شرکت همچنین از زیان انباشته ۱۷۶ هزار میلیارد تومانی در سالهای اخیر سخن میگوید.
اگرچه مشکلات ناشی از قیمتگذاری دستوری را نمیتوان نادیده گرفت، اما این موضوع بهتنهایی تمام دلایل زیاندهی خودروسازان را توضیح نمیدهد. هزینههای مالی سنگین، بهرهوری پایین خطوط تولید، کاهش تیراژ و تعهدات معوق نیز نقش مهمی در وضعیت فعلی دارند.
عملکرد ششماهه ایرانخودرو نشان میدهد که افزایش درآمد اسمی شرکت به معنای بهبود پایدار شرایط تولید و سودآوری نیست. بخشی از سود ثبتشده به فروش مواد اولیه به شرکتهای وابسته مربوط میشود و همزمان کاهش عرضه خودرو و بدهیهای سنگین، وضعیت مالی شرکت را تحت فشار قرار دادهاند.
براساس خبری که خبرگزاری فارس منتشر کرده، ایرانخودرو بار دیگر درخواست افزایش ۵۵ درصدی قیمت محصولات خود را مطرح کرده است. اگر این درخواست بدون اصلاح ساختار هزینهها، بهبود مدیریت مالی و افزایش تیراژ تولید پذیرفته شود، احتمالاً همان چرخه قبلی ادامه پیدا میکند؛ یعنی قیمت خودرو افزایش مییابد تا بخشی از هزینه تسهیلات بانکی و ناکارآمدیهای موجود جبران شود.
در چنین شرایطی، خودروسازی که با وجود کاهش ۲۲ درصدی تولید به دنبال دریافت درآمد بیشتر از خریداران است، پیش از هر چیز به اصلاح ساختار تولید، افزایش بهرهوری و مدیریت بدهیهای خود نیاز دارد.
آمار عملکرد ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در نیمه نخست ۱۴۰۵
مهمترین ارقام ثبتشده در صورتهای مالی ششماهه ایرانخودرو در سامانه کدال به شرح زیر است:
| شاخص | عملکرد در نیمه نخست ۱۴۰۵ |
|---|---|
| درآمد عملیاتی | ۳۲۸ هزار میلیارد تومان |
| رشد درآمد عملیاتی | ۵۵ درصد |
| تعداد خودروهای تولیدشده | ۲۰۵ هزار دستگاه |
| تغییر میزان تولید | ۲۲ درصد کاهش |
| تعداد خودروهای فروختهشده | ۱۹۳ هزار دستگاه |
| تغییر میزان فروش | ۲۴ درصد کاهش |
| هزینههای مالی و بانکی | ۱۳.۳ هزار میلیارد تومان |
| رشد هزینههای مالی | ۱۶۳ درصد |
| مجموع بدهیها | بیش از ۳۷۰ هزار میلیارد تومان |
| رشد بدهیها | ۳۲ درصد |
| تعهدات پیشفروش | بیش از ۱۶۴ هزار دستگاه |
| خودروهای تحویلنشده و معوق | بیش از ۵۵ هزار دستگاه |
| سود فروش مواد اولیه | ۹.۶ هزار میلیارد تومان |
| سود عملیاتی | ۹۰۹ میلیارد تومان |
| زیان خالص | ۷.۹ هزار میلیارد تومان |
در بخش مقایسهای نیز وضعیت دو خودروساز دیگر به این شکل گزارش شده است:
| شرکت | تغییر درآمد عملیاتی | نتیجه مالی |
|---|---|---|
| سایپا | ۲۶ درصد کاهش | ۲۷ هزار میلیارد تومان زیان عملیاتی |
| پارسخودرو | ۴۴ درصد کاهش | ۹.۱ هزار میلیارد تومان زیان خالص |
در صورت موافقت با درخواست جدید افزایش قیمت، بهای برخی محصولات ایرانخودرو ممکن است به شکل قابلتوجهی افزایش پیدا کند. برای مثال، قیمت خودرویی مانند رانا پلاس که در حال حاضر حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان اعلام شده، میتواند به محدوده ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برسد.





بدون نظر! اولین نفر باشید