ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی چه بود و چرا متوقف شد؟

چند روز پیش، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان ناگهان اعلام کرد که قرار است بنزین با نرخ تمام‌شده پالایشگاهی، هر لیتر ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان، از بامداد پنجشنبه ۲۱ مرداد در ۲۰۴ جایگاه سوخت استان عرضه شود؛ اگرچه، اجرای این طرح ساعاتی بعد متوقف شد.

این اتفاق در شرایطی رخ داد که دولت طی ماه‌های گذشته بارها بر ضرورت اطلاع‌رسانی شفاف درباره تصمیم‌های اقتصادی و جلوگیری از غافلگیر شدن مردم تأکید داشته و اعلام یک نرخ جدید برای بنزین و سپس توقف سریع آن، ابهام‌هایی درباره روند تصمیم‌گیری، هماهنگی میان نهادهای مسئول و جایگاه مرجع تصویب این‌گونه سیاست‌ها ایجاد کرده است.

بر اساس گزارشی که روزنامه دنیای اقتصاد منتشر کرده، میزان مصرف روزانه بنزین در کشور در شرایط عادی به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر می‌رسد، در حالی که پالایشگاه‌های کشور روزانه حدود ۱۱۲ میلیون لیتر بنزین تولید می‌کنند و نزدیک به ۹ میلیون لیتر نیز از محل تولید محصولات پتروشیمی تأمین می‌شود. با وجود این میزان تولید، همچنان میان عرضه و مصرف داخلی فاصله قابل توجهی وجود دارد و بخشی از این کسری از طریق استفاده از ذخایر راهبردی جبران می‌گردد. فرسوده بودن بخشی از ناوگان حمل‌ونقل، مصرف بالای سوخت خودروهای داخلی، قاچاق بنزین و پایین بودن قیمت سوخت از جمله عواملی هستند که فشار بیشتری بر منابع بنزین وارد می‌کنند و دولت برای مدیریت شرایط موجود، سه گزینه اصلی شامل عرضه بنزین بر اساس میزان تولید داخلی، حفظ سهمیه و فروش بنزین مازاد با نرخ غیر یارانه‌ای و تغییر شیوه اختصاص یارانه بنزین را در نظر گرفته است.

مهم‌ترین بخش گزارش به طرح آزمایشی بنزین در استان کرمان مربوط می‌شود. رضا سپهوند، نماینده خرم‌آباد، درباره جزئیات این طرح توضیح داده که قرار بود در کارت‌های سوخت، سه سطح مختلف سهمیه با قیمت‌های متفاوت در نظر گرفته شود؛ بر این اساس، ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با قیمت ۳۰۰۰ تومان و ۴۰ لیتر با نرخ ۵۰۰۰ تومان عرضه می‌شد و برای میزان مصرف بیشتر از ۱۵۰ لیتر، بنزین با نرخی نزدیک به قیمت فوب خلیج فارس و متناسب با هزینه تولید در پالایشگاه‌ها عرضه می‌شد. در همین چارچوب، رقم ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان برای هر لیتر مطرح شد که انتشار آن واکنش‌های گسترده‌ای را به همراه داشت و اجرای طرح تنها مدت کوتاهی ادامه یافت و سپس متوقف شد. رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، نیز اعلام کرد که نمایندگان از مطرح شدن چنین موضوعی غافلگیر شده‌اند و این طرح به شکل آزمایشی و بنا بر درخواست استاندار کرمان مطرح شده بود. محمدسعید احدیان، مشاور رئیس مجلس، نیز درباره اختیار دولت در زمینه قیمت‌گذاری بنزین توضیح داد که دولت از نظر قانونی امکان تصمیم‌گیری در این زمینه را دارد، اما سران قوا بر عدم افزایش قیمت بنزین تأکید کرده‌اند و طرح‌هایی برای مدیریت شرایط موجود بدون افزایش قیمت در حال بررسی است.